برچسب: نقدینگی

یکی از موضوعات مهمی که همواره در زمان فرزین توسط کارشناسان مورد نقدقرار گرفت و اصلاح نشد بحث چندنرخی‌بودن قیمت دلار و خصوصا وجود دلار ۲۸‌هزارو۵۰۰‌تومانی بود که بسیاری از کارشناسان این نرخ را عاملی برای ایجاد فساد مطرح می‌کردند. نکته مهمی که یکی از محورهای اصلی فعالیت عبدالناصر همتی معرفی شده است.دوره مدیریت محمدرضا فرزین در بانک مرکزی ایران همزمان با چالش‌های عمیق اقتصادی، فشار تحریم‌ها و نوسانات بازار ارز بوده است. دستاوردهایی مانند تلاش برای کاهش رشد نقدینگی، توسعه ابزارهای مالی نوین، مشارکت در ایجاد ثبات ارزی و برنامه‌ریزی برای ریال دیجیتال درکنار انتقاداتی نسبت به کنترل بهتر تورم و اصلاح ساختار بانکی از مهم‌ترین وجوه این دوره محسوب می‌شد.

مقایسه میانگین درآمد خانوار در دهک‌های مختلف با میزان یارانه کل خانوار نشان می‌دهد در مناطق شهری کشور طی سال 1403 یارانه نقدی به طور میانگین سهم نزدیک به 4 درصدی از کل درآمد خانوار را داشته است. این عدد در دهک‌های اول، دوم و سوم به ترتیب 12.1 ، 8.8 و 6.9 درصد بوده و در دهک چهارم معادل 4.9 درصد از درآمد خانوار بوده است. در دهک‌های پنجم، ششم و هفتم این عدد به ترتیب 4.2، 3.8 و 3.3 درصد بوده و این عدد در دهک‌های هشتم، نهم و دهم به ترتیب 2.9، 2.4 و 1.5 درصد بوده است.

گزارش تازه نقدینگی بانک مرکزی مثل آینه‌ای بود که ابعاد دیگری از ماجرا را نشان داد: نقدینگی‌ای که بزرگ‌تر می‌شود و راه خود را به سمت دارایی‌ها پیدا می‌کند.

کسری بودجه ۸۰۰هزار میلیارد تومانی دولت بیش از آنکه عدد باشد نماد بیماری ساختاری عمیق در اقتصاد ایران است. ریشه‌های این بیماری امروز بیش از آنکه در فشارهای خارجی باشد، در تعریف نادرست از وظایف دولت، ساختار ناکارآمد هزینه‌ها در ایجاد درآمدهای پایدار نهفته است. پیامدهای کسری بودجه‌های هر ساله در قالب تورم‌های سنگین، بی‌ثباتی اقتصادی و کم شدن قدرت خرید مردم را به همراه داشته است.

بورس این روزها بیش از هر زمان دیگری زیر سایه بلاتکلیفی قرار گرفته است. سرمایه‌گذاران نه چشم‌انداز روشنی از آینده اقتصاد دارند و نه نسبت به سیاست‌گذاری‌ها اطمینان پیدا کرده‌اند. به همین دلیل، بازار سرمایه امروز درگیر ترکیبی از مشکلات سیاسی، اقتصادی و ساختاری است.

رشد نقدینگی به ۳۳ درصد رسیده و تورم به لمس ۴۰ درصد نزدیک شده است. اصلاح نظام بانکی و مدیریت منابع مالی، بخش ضروری برنامه هفتم توسعه است.

مهار بخشی از چالش های اجتماعی و حتی شاید امنیتی، به طور بالقوه در گرو ارزشمندشدن کار در جامعه است. موارد متعددی در سنت اسلامی نیز وجود دارد که توصیه می کند افراد اگر حتی از نظر معاش تامین باشند، لازم است به سراغ حرفه و کاری بروند. این مهم در گرو مواردی همچون مهار فعالیت های نامولد، تسهیل فضای کسب و کار، اصلاح جدی هدایت اعتبار در اقتصاد و همچنین هویت بخشی به مشاغل نوین خواهد بود.

بودجه ۱۴۰۴ اگرچه به‌ظاهر بسته شده، اما دارای کسری پنهانی بالغ بر یک میلیون و ۵۰۰ هزار میلیارد تومان است. کسری یارانه‌ها نیز به تنهایی حدود ۲۵۰ هزار میلیارد تومان است که بخش مهمی از چالش‌های مالی دولت در سال آینده را رقم خواهد زد.

ورود سرمایه به بازار سهام در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ در اوج بود، اما از سال ۱۴۰۰ خروج گسترده‌ای از این بازار رخ داد. در همین دوره، سرمایه‌گذاران به سمت صندوق‌های درآمد ثابت و صندوق‌های طلا حرکت کردند، به‌ویژه در سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ که ورود سرمایه به این دو بخش به اوج خود رسید. چشم‌انداز آینده بستگی به سیاست‌های اقتصادی دارد و در صورت عدم حمایت از بورس، صندوق‌های درآمد ثابت و طلا همچنان مقصد اصلی نقدینگی خواهند بود.

خالص دارایی‌های خارجی این بانک در ۹ ماهه منتهی به آذر ۱۴۰۳ افزایش یافته و با سهمی ۷۰.۹ درصدی، مهم‌ترین عامل رشد پایه پولی بوده است. حجم نقدینگی نیز به ۹۶۰۳۶.۱ هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به پایان سال ۱۴۰۲، رشدی ۲۱.۹ درصدی را نشان می‌دهد. در همین حال، پایه پولی با رشد ۱۱.۴ درصدی نسبت به پایان سال گذشته، به ۱۲۱۶۴.۷ هزار میلیارد ریال افزایش یافته است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد نرخ رشد 9 ماهه نقدینگی در سال جاری به نزدیک 22 درصد رسیده و بعد از دو سال که روند اصلی‌ترین متغیر تورم‌ساز نزولی بوده مجددا افزایشی شده است. آیا این اتفاق می‌تواند به افزایش قیمت‌ها در روزها و ماه‌های آتی منجر شود؟

بانک‌ها مسیر اقتصاد را منحرف کرده‌اند. بخش خصوصی را به ‌عنوان رقیب خود در نظر گرفته‌ و به بخش واقعی اقتصاد تسهیلات نمی‌دهند و این بخش را تا لبه پرتگاه عقب رانده‌اند. درحالیکه بخش خصوصی حمایتی از نظام بانکی نمی‌گیرد، شرکت‌های زیر مجموعه بانک‌ها و افراد خاص و دیگر شرکت‌های خصولتی وام‌های کلان می‌گیرند و پس نمی‌دهند.

گزارش‌هایی که از بازار باز از ابتدای امسال تا 16 دی ماه منتشر شده نشان می‌دهد که از اولین عملیات سیاست پولی که در 20 فروردین ماه برگزار شده تا 22 خرداد ماه، بجز دو مورد بانک مرکزی با تمام درخواستی که از سوی بانک‌ها ارسال شده موافقت کرده است. یعنی نسبت «درخواست‌های پذیرفته‌شده» به «کل درخواست‌ها» 100 درصد بوده است. این نسبت به طور مقطعی در تیر ماه و حتی اول مرداد ماه تا حدی زیادی کاهش می‌یابد به طوری که به 16 درصد و 68 درصد نیز می‌رسد اما دوباره در مرداد و شهریور به سقف 100 درصدی خود باز می‌گردد.

نقدینگی ایران تا پایان آبان ۱۴۰۳ به ۹ هزار و ۳۹۲ هزار میلیارد تومان رسیده و ضریب فزاینده نقدینگی به ۷.۷۹۷ افزایش یافته است.

«هر قدر توان دلاری نقدینگی کاهش یابد، قفل شدگی اقتصاد افزایش می‌یابد. صنایع وابسته به واردات مواد اولیه، تکنولوژی و کالاهای واسطه‌ای هستند و وقتی قدرت دلاری نقدینگی پایین می‌آید، فشار سنگینی بر بنگاه‌های تولیدی در تامین نیازهای خود از خارج ایجاد می‌شود و به تشدید رکود و فرسودگی اقتصاد ایران دامن می‌زند.»